Van resultaten tot interviews, in dit interactieve overzicht laten we zien hoe GOUD zich het afgelopen jaar heeft ingezet voor onderzoek, implementatie en onderwijs.
Bekijk het jaarverslag hier: Jaarverslag 2025 | Academische Werkplaats GOUD
https://documenten.goudonbeperktgezond.nl/jaarverslag-2025
De afgelopen periode hebben we bij GOUD meerdere nieuwe collega’s mogen verwelkomen. Zij stellen zich hieronder graag kort aan je voor. Ook hebben we afscheid genomen van een aantal collega’s die een nieuwe stap in hun loopbaan hebben gezet. Hieronder vind je een overzicht.
Antoinette Klarenbeek – promovendus
Antoinette is gestart als promovendus en combineert haar promotietraject met de opleiding tot arts VG en werkt bij de zorgorganisatie Zuidwester. In haar onderzoek, dat valt binnen het GOUD Gezondheidsonderzoek, richt zij zich op de rol van beweging en fitheid in het gezond ouder worden van mensen met een verstandelijke beperking. Antoinette krijgt vanuit haar werkgever Zuidwester de ruimte om zich te richten op dit belangrijke onderzoek.
Voor haar start als promovendus werkte Antoinette als basisarts voor mensen met een verstandelijke beperking. Antoinette: ‘Daar merkte ik hoe groot de invloed van leefstijl is op gezondheid en kwaliteit van leven en hoe vaak zorgprofessionals daarbij te maken krijgen met uitdagingen rondom fysieke activiteit, overgewicht en de effecten van medicatie. Die ervaring wakkerde mijn motivatie aan om dit wetenschappelijk verder te onderzoeken.’
Richella Kloppers – promovendus
Richella werkt sinds 2015 als logopedist bij ASVZ. In 2018 is ze afgestudeerd als klinisch gezondheidswetenschapper, richting logopediewetenschap. Sindsdien combineert ze het werken in de praktijk met het doen van wetenschappelijk onderzoek. Haar onderzoek richt zich op slikproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking. Richella krijgt vanuit haar werkgever ASVZ de ruimte om zich op dit onderzoek te richten, wat mooi aansluit bij de behoefte in de praktijk.
Het wetenschappelijk onderzoek naar slikproblemen bevindt zich op dit moment in een fase waarin nog veel basale kennis over slikproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking ontbreekt. Vanuit de richtlijn slikproblemen in de langdurige zorg (SKILZ, 2023) zijn kennishiaten op het vlak van het signaleren van slikproblemen geconstateerd. Er is grote behoefte om dit op grote schaal te onderzoeken.
Het eerdere onderzoek dat Richella deed, een samenwerking tussen ASVZ en het Erasmus MC, was een eerste aanzet en de opbouw naar een grotere studie. Deze studie valt binnen Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten (GVG) waarin ze nauw samenwerkt in een deel van haar projecten bij GOUD. Het onderzoek richt zich op het beantwoorden van de kennishiaten uit de richtlijn slikproblemen m.b.t. de risico-inventarisatie van slikproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking, als onderdeel van het signaleringsproces.
Richella: ‘Mijn drijfveer ligt in het verbinden van praktijk en wetenschap: door wetenschappelijk onderzoek te doen wil ik de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking verbeteren en wil ik bouwen aan een sterker evidence-based fundament van het vak logopedie.’
Marina van Bladel – junior onderzoeker
In mei is Marina gestart als junior onderzoeker. Marina: ‘Na bijna 10 jaar op verschillende woongroepen te hebben gewerkt, heb ik mijn nieuwe uitdaging gevonden als junior onderzoeker. Ik vind het erg leuk om de wereld van het onderzoek te verkennen en zo bij te dragen aan de ontwikkeling en het vergroten van de kennis in de gehandicaptenzorg.’
Cherise Copur – onderzoeksmedewerker
Als onderzoeksmedewerker werkt Cherise veel aan het GOUD Gezondheidsonderzoek.
Cherise: ‘Met mijn achtergrond in de gehandicaptensector draag ik graag bij aan onderzoek dat dichtbij mensen met een verstandelijke beperking blijft en de praktijk daadwerkelijk versterkt.’
Michiel van Gils-Konings – implementatiecoach
Michiel is sinds kort gestart als implementatiecoach bij Amarant. Daarnaast werkt hij bij Amarant als adviseur Kwaliteit, Veiligheid & Beleid.
Michiel: ‘Het verbeteren van de kwaliteit van leven voor mensen met een verstandelijke beperking is wat mij drijft in mijn werk als adviseur kwaliteit en implementatiecoach GOUD.’
Tessa Smetsers – onderzoeksmedewerker
Tessa heeft de opleiding Verpleegkunde gevolgd en 12 jaar gewerkt als persoonlijk begeleider binnen Amarant. Sinds februari werk ze in een ondersteunende rol als projectmedewerker duurzaamheid en als onderzoekmedewerker bij GOUD.
Tessa: ‘Ik geloof dat onderzoek waarde heeft als het bijdraagt aan het welzijn van mensen met een verstandelijke beperking. Met mijn zorgachtergrond betrek ik cliënten actief en zorg ik dat onderzoek aansluit bij de praktijk.’
Paulien Merbis-de Groot – onderzoeksmedewerker
Sinds een paar maanden werkt Paulien als onderzoeksmedewerker voor het GOUD Gezondheidsonderzoek. Daarnaast is ze ook werkzaam op Logeerhuis Twister bij Ipse de Bruggen. Daar logeren kinderen met een beperking om zo de thuissituatie te ontlasten.
Paulien: ‘Door deze twee werkzaamheden te combineren draag ik op mijn manier bij aan betere zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.’
Afscheid
In de afgelopen periode hebben we ook afscheid genomen van enkele collega’s, waaronder Linda Schumm, Eline van Beerendonk en Bibi den Haan. Wij bedanken hen hartelijk voor hun inzet en de prettige samenwerking en wensen hen veel succes en plezier in hun nieuwe uitdagingen!
Hoe zijn Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten van het Erasmus MC, de opleiding tot Arts VG en de beroepsvereniging NVAVG uitgegroeid tot het vakgebied dat we nu kennen?
Nieuwsgierig? Bekijk dan de mini-documentaire ‘Van pionier tot professional’:
https://youtu.be/pY0z4GCoT2w?si=U3z8FmC8wEJdPzCB 
Je ziet onder andere oud‑hoogleraren Heleen Evenhuis en Henny Lantman, de eerste artsen VG, de oprichting van de NVAVG en bijzondere NOS‑archiefbeelden uit 2003. Ook krijg je een inkijkje in het huidige onderwijs, onderzoek en de praktijk én maak je kennis met de nieuwe generatie zoals Marco van Maurik die werkt als arts en onderzoeker bij GOUD.
Op 30 maart kwam het verwantenpanel van GOUD voor de tweede keer na twee jaar fysiek samen bij Ipse de Bruggen in Delft. Na een periode van online bijeenkomsten was het extra bijzonder om elkaar weer eens live te ontmoeten. Ook maakte dit het kennismaken met een aantal nieuwe gezichten mogelijk. Centraal stond het meedenken over het onderzoeken van de effecten van wandelen op de gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking.
Om het panel meer gezicht te geven, werden alle leden deze dag ook professioneel op de foto gezet. Een mooie manier om zichtbaar te maken hoe waardevol de rol van naasten is binnen het GOUD‑onderzoek.
Wat doet het verwantenpanel?
Het panel bestaat uit wettelijke vertegenwoordigers, zoals familieleden en naasten van volwassenen met een matige tot ernstige verstandelijke beperking, maar ook mentoren die de belangen behartigen van cliënten.
Vanuit hun eigen ervaringen denken ze mee met de onderzoeken van GOUD — een samenwerking tussen Erasmus MC, Abrona, Amarant en Ipse de Bruggen — met één gezamenlijk doel: mensen met een verstandelijke beperking helpen om zo gezond en fijn mogelijk oud te worden.
Het panel komt drie keer per jaar bij elkaar om onderzoek begrijpelijker, toegankelijker en betekenisvoller te maken. De inzet van het panel leidt tot meer erkenning voor de rol van naasten, heldere onderzoekscommunicatie, grotere betrokkenheid van verwanten bij (dossier)onderzoek en een vaste plek voor ervaringsdeskundigheid binnen GOUD.
Verwantenpanel GOUD
V.l.n.r. Bianca van de Waardt, Christina van Roessel, Jan Neels en Chantal Meulendijks
Op 14 januari 2026 verwelkomden wij de Commissie Expertisecentra Langdurige Zorg (CElz) voor een werkbezoek aan de Academische Werkplaats GOUD. De CElz begeleidt de opzet van de kennis- en expertise-infrastructuur voor een aantal specifieke doelgroepen die gespecialiseerde zorg nodig hebben.
Wat hebben we tijdens het bezoek gedaan?
Hoofdonderzoeker Dederieke Festen gaf een presentatie over de oprichting van GOUD, het lopende onderzoek en de behaalde resultaten. We gingen dieper in op het langdurige cohort GOUD Gezondheidsonderzoek, waar we momenteel midden in een nieuwe meetfase zitten.
Kirsten de Oude, als ‘linking pin’ in de rol van onderzoeker, fysiotherapeut en beleidsmedewerker van Ipse de Bruggen, vertelde wat de de impact van GOUD-onderzoek is op de dagelijkse praktijk binnen haar organisatie. Verder gaven we ook een toelichting op het onderzoek naar de afbouw van antipsychotica.
Tot slot mochten de CElz-leden zelf ervaren hoe we handknijpkracht meten, één van de onderdelen van het langlopende GOUD Gezondheidsonderzoek.
Het werkbezoek was een waardevolle uitwisseling van kennis en we kijken ernaar uit om bij te dragen aan missie van CElz om de visieontwikkeling van academische werkplaatsen en kenniscentra voor de LVHC-doelgroepen.
Dank aan CElz voor dit waardevolle bezoek en de inspirerende middag!
Meer weten over CElz? Ga naar: Home | Commissie Expertisecentra langdurige zorg
Het onderzoek van Geneeskunde voor Verstandelijke Gehandicapten en de Opleiding Arts VG bestaan 25 jaar! We vierden dit met taart én een lustrumsymposium, samen met de eveneens jarige NVAVG. 
Getekend verslag
Tijdens de studiedag en het jubileumfeest kwamen vakgenoten samen om te leren, te netwerken en samen te vieren wat er is bereikt op het gebied van opleiding, onderzoek en bij de beroepsvereniging NVAVG. Illustrator Hester Kaars legde de dag vast in een prachtig getekend verslag. In één klap zie je de rode lijnen van de dag: de levendige gesprekken, de positieve energie en de thema’s die ons verbinden.
Uithoudingsvermogen is belangrijk voor de gezondheid van ouderen met een verstandelijke beperking. Toch is het meten van hun uithoudingsvermogen vaak lastig, omdat veel traditionele tests (zoals een maximale inspanningstest in een laboratorium setting) vaak niet goed aansluiten bij hun mogelijkheden. GOUD onderzocht daarom of de Twee-Minuten Step Test (2MST) geschikt is.
Hoe werkt de Twee-Minuten Step Test?
De 2MST is een korte, eenvoudige test die het uithoudingsvermogen meet, ook wel de cardiorespiratoire fitheid genoemd. Dit is een maat voor hoe goed je hart en longen werken tijdens inspanning. Om het uithoudingsvermogen te kunnen meten, moet de deelnemer zich kortdurend intensief inspannen. Bij de 2MST moet de deelnemer zo vaak mogelijk de knieën heffen tot heuphoogte, in twee minuten. De test duurt dus slechts twee minuten en vereist weinig materialen.
Wat komt uit het onderzoek?
Uit het onderzoek blijkt dat de 2MST een haalbare, betrouwbare en valide (en dus een geschikte) manier is om het uithoudingsvermogen te meten bij mensen met een lichte tot matige VB. Bij mensen met een EVB bleek dit lastiger.
Wil je het onderzoeksartikel lezen, ga dan naar:
https://goudonbeperktgezond.nl/wp-content/uploads/2025/12/deBondt2025FeasibilityReliabilityValidityTMST-1.pdf
Wat levert ons onderzoek op? In de nieuwe reeks ‘GOUD Uitgelegd’ filmpjes vertellen we je in een paar minuten de belangrijkste resultaten. In deze eerste aflevering gaat het over hart- en vaatziekten.
Hart- en vaatziekten blijven vaak onopgemerkt bij mensen met een verstandelijke beperking. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Marleen de Leeuw. ‘Laagdrempelig meten draagt bij aan het herkennen van risicofactoren, waardoor we eerder passende zorg kunnen bieden’.
Onderzoeker Marleen de Leeuw met een van de deelnemers. Fotograaf: Daniella van Bergen
Volwassenen met een verstandelijke beperking hebben een groter risico op hart- en vaartziekten. Zij hebben vaker een hoge bloeddruk, diabetes en overgewicht. Toch is er nog maar weinig bekend over hoe vaak hart- en vaatziekten voorkomen bij deze groep en welke risicofactoren hiermee samenhangen, blijkt uit onderzoek van Marleen de Leeuw, promovenda bij Erasmus MC. Zij verdedigt haar proefschrift op 25 november.
Het onderzoek van De Leeuw maakt deel uit van het GOUD Gezondheidsonderzoek, een grootschalige en langlopende studie naar de gezondheid van volwassenen met een verstandelijke beperking. Het GOUD Gezondheidsonderzoek volgde 1050 ouderen ruim 10 jaar. Deelnemers ondergingen verschillende metingen, zoals bloeddrukmetingen, hartfilmpjes, fitheidstesten en bloedonderzoek.
Onderdiagnostiek
Bij mensen met een verstandelijke beperking blijven hart- en vaatziekten inderdaad regelmatig onopgemerkt, zegt De Leeuw. ‘We maakten hartfilmpjes die door een cardioloog werden beoordeeld. Daaruit bleek dat verschillende afwijkingen niet eerder in het medisch dossier waren vastgelegd. Zo waren acht van de negen doorgemaakte hartinfarcten niet geregistreerd.’
Die zogenaamde onderdiagnostiek komt ook voor bij de algemene bevolking. Maar uit een vergelijking met de ERGO-studie, een grote cohortstudie onder Rotterdammers uit de algemene bevolking, blijkt dat aandeel in de algemene bevolking veel lager te zijn, zegt De Leeuw. ‘Diagnoses worden dus vaker gemist bij volwassenen met een verstandelijke beperking, terwijl we in ons onderzoek zagen dat hartfalen en beroertes in deze groep juist vaker voorkomen.’
‘Zeker als je weet dat er risicofactoren meespelen, is het zaak om laagdrempelig metingen te doen.’
Laagdrempelig meten
‘Mensen met een verstandelijke beperking hebben soms moeite met het uiten van gezondheidsklachten’, zegt De Leeuw. ‘Daardoor kunnen artsen signalen missen, waardoor geen verder onderzoek plaatsvindt.’ Bovendien kunnen symptomen atypisch zijn, en verloopt lichamelijk onderzoek soms moeizaam. ‘Daarnaast maken artsen zorgvuldige afwegingen bij het doorverwijzen, waarbij ze medische noodzaak afwegen tegen de mogelijke belasting. Daardoor kiezen zij niet altijd voor aanvullende diagnostiek.’
De Leeuw pleit in haar proefschrift daarom voor laagdrempelig objectief meten. ‘Zeker als je weet dat er risicofactoren meespelen, is het zaak om laagdrempelig metingen te doen, zoals bloeddrukmetingen of het maken van een hartfilmpje’, zegt de onderzoeker. ‘Vroege opsporing en behandeling met bijvoorbeeld leefstijlaanpassingen of medicatie, kan het risico op complicaties verkleinen.’
Risicofactoren
Naast hoge bloeddruk bleek ook het hebben van Downsyndroom samen te hangen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. ‘Op basis van eerdere literatuur namen we altijd aan dat deze groep juist minder kans liep op hart- en vaatziekten. Dit is een opvallende bevinding die meer onderzoek vraagt.’
Ook het gebruik van antipsychotica bleek het risico te verhogen. ‘Deze middelen verhogen niet alleen de kans op overgewicht, maar ook op andere cardiovasculaire risicofactoren, en kunnen daarnaast hartritmestoornissen veroorzaken’, zegt De Leeuw. ‘Daarom pleiten we voor vroegtijdige behandeling van deze risicofactoren, maar ook voor proactieve screening met hartfilmpjes om hartritmestoornissen op tijd op te sporen.’
Haalbaarheid
‘Er zijn maar weinig studies naar mensen met een verstandelijke beperking waarbij gebruik wordt gemaakt van gezondheidsmetingen’, zegt De Leeuw. ‘Vaak leeft het idee dat zulke metingen te belastend zijn. Maar wij hebben gezien dat ze meestal goed haalbaar zijn. Meten kan helpen om risicofactoren eerder te herkennen, en passende zorg te bieden, met als doel de kans op hart- en vaatziekten te verlagen. Juist door te meten ontdek je wat anders verborgen blijft.
Ga voor het volledige proefschrift naar: PhD-thesis-CVD-in-older-adults-with-ID-M.J.-de-Leeuw.pdf
Het beweegprogramma GOUD helpt volwassenen en ouderen met een lichte of matige verstandelijke beperking in beweging te blijven. Het programma is destijds ontwikkeld door gezondheidswetenschapper Marieke Speet en is bewezen effectief. Marieke, nu werkzaam als beleidsadviseur bij Ipse de Bruggen: ‘Het doel van het programma is het onderhouden en verbeteren van de fitheid en de gezondheid. Zo heeft het een positief effect op kracht, bloeddruk, cholesterol en cognitief functioneren.’
In beweging met implementatie
Het Beweegprogramma was tot nu toe nog onvoldoende geland in de praktijk. Mede hierdoor is GOUD een aantal jaar geleden gestart met het project ‘In beweging met implementatie bij mensen met een verstandelijke beperking’. Het project heeft twee doelen. Zo is er een implementatie stappenplan ontwikkeld, welke geschikt is voor de gehandicaptensector. Dit plan wordt toegepast en geëvalueerd bij de implementatie van het Beweegprogramma. Zo leren we meer over het gebruik van het stappenplan en toepassing van het beweegprogramma. Daarnaast wordt in een aanvullend subsidieproject gewerkt aan de doorontwikkeling van het beweegprogramma en de voorbereiding op opname in de Databank Erkende Interventies van Vilans.
Begin 2026 zal de update van het Beweegprogramma gepresenteerd worden, met oa verschillende beweegvideo’s.
We houden je op de hoogte!